جشنواره فیلم کوتاه تهران باری به هرجهت

نقدی بر روند انتخاب آثار جشنواره فیلم کوتاه تهران

یادداشتی از : هادی آفریده

این یادداشت اولین بار درخبرنامه انجمن مستندسازان سینمای ایران آینه دوره ی هفتم ُ شماره پنجم در پائیز ۱۳۸۶ منتشر شد . این یادداشت را به عمد دیر تر از زمانی که می بایست منتشر شود منتشرمی کنم تا تب وتاب اعتراضات مستندسازان وفیلمسازان فیلم کوتاه کمی فروکش کند تا دریک فضای منطقی و خارج از تنش های موجود روزهای جشنواره مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد.

این یادداشت فقط قرار است طرح سوال کند و وقایع نگاری کیفیت تنها جشنواره رسمی فیلم کوتاه ومستند ایران ، جشنواره ای که روزگاری نه خیلی دور حضور در آن آرزوی هر فیلمسازی بوده  اما چند سالی است که به مرز بی اعتمادی رسیده است و سقوط را به صعود ترجیح داده ! جشنواره ای که به شیوه دهه 60 برنامه ریزی واجرا می شود و این فرصت را به وجود نیاورده که آسیب شناسی شود ، جشنواره ای که خود قانون های خود را می شکند و فراموش می کند که حضورش به واسطه حضور این بیش از 2600 فیلمسازکوتاه و مستند ایرانی است !

واگر این فیلمسازان نبودند جشنواره ای نبود که دبیرخانه ای داشته باشد و نه بودجه ای و نه دبیری و نه ...

اما اشتباه نکنید روی صحبت من به مدیری خاص و افراد ستاد جشنواره نیست . این یادداشت نقدی بر ساختار و روش قدیمی انتخاب فیلمهای جشنواره فیلم تهران است که نیاز به ترمیم دارد وبازسازی اساسی دارد .

امروز با مروری ساده برکتابهای ادوار گذشته جشنواره فیلم کوتاه تهران این سوال مطرح میشود که : چگونه می توان بیش از 2600 فیلم کوتاه را درمدت زمان کمتر از یک ماه ، چیزی در حدود 20 روز بازبینی کرد و منتخبین آن آثار را انتخاب کرد ؟ و یاد آوری می شود که : در دهه 60  و اوایل دهه 70 که بیشترتولیدات فیلم کوتاه با فرمت 8 - 16 و35 م م  بوده و در سال چیزی در حدود 200 تا 300 فیلم کوتاه تولید می شد هیات انتخاب را 6 یا 7 نفر تشکیل می دادند و حالا در دهه 80 که بیش از 2600 فیلم در سال تولید می شود باز هم فقط  7 نفر فیلم ها را بازبینی می کنند ؟ امروز در دهه 80 باید محاسبه کرد که : اگر این 2600 فیلم میانگین 15 دقیقه زمان داشته باشند و به صورت کاملا خوشبینانه هیات انتخاب روزی 10 ساعت پشت هم فیلم ببینند !!!  آیا می دانید چیزی حدود بیش از دو ماه زمان برای بازبینی فیلمها لازم است ؟ حال چگونه امکان دارد این همه فیلم را در عرض کمتر از یک ماه ، چیزی در حدود 20 روز بازبینی کرد ؟

آیا می دانید شیوه کار هیات انتخاب جشنواره فیلم کوتاه تهران چگونه بوده است ؟ آیا می دانید فقط بین 1 تا 3 نفر از اعضای هیات انتخاب فیلم ها را بازبینی می کردند و آثاری را که به نظرشان فاقد کیفیت بوده را کنار می زده و دیگر افراد هیات انتخاب فقط فیلمهایی را می دیدیدند که قبلا توسط این چند نفراز اعضای آن هیات انتخاب شده و به این ترتیب گزینش نهایی را انجام می دادند ! و البته باز هم به این شکل امکان بازبینی تمامی 2600 فیلم در مدت زمان کمتر از 20 روز امکان پذیر نیست !

جشنواره فیلم تهران قانونی دارد که در آن آمده است : فیلمهایی که در سالهای گذشته و جشنواره های منطقه ای پذیرفته نشوند حق شرکت برای انتخاب این جشنواره را ندارند ، این در حالی است که در لیست منتشر شده تعدادی فیلم پذیرفته شده است که در جشنواره های منطقه ای حضور نداشته اند ! و در سالهای گذشته پذیرفته نشده اند! توجیه دیبرخانه جشنواره این است که این آثار بخاطره اینکه تدوین مجدد شده اند دوباره می توانستند متقاضی حضور در جشنواره باشند ، درصورتی که این نکته در آئین نامه رسمی جشنواره وجود ندارد !

امروز وقتی فیلمسازان از هیات انتخاب درباره دلایل پذیرفته نشدن فیلم هایشان می پرسند آنها می گویند: مگه شما فیلم هم داشته اید ؟ وقتی داستان فیلم را برایشان تعریف می کنی آنها می گویند : یادمان نمی آید ! در اینجا نه هیات انتخاب و نه دبیرخانه جشنواره فیلم کوتاه تهران جوابی برای ما فیلمسازان ندارند !

این درحالی است که اگر شما به یک جشنواره درجه سه خارجی فیلم بدهی و فیلمتان پذیرفته نشود و اگر بخواهید، آنها چیزی در حدود یک صفحه درباره جزئیات فیلم تان وعدم حضور آن در جشنواره به شما ایمیل می زنند وجواب می دهند .

و اما بخش بین الملل هنوز بعد از گذشت دوازده دوره ازبرگزاری ، بخش بین الملل یک هیات انتخاب حرفه ای وسینماگر برای انتخاب آثار این بخش برگزیده نمی کند و فیلم های بخش بین الملل را مدیران جشنواره به همراه مترجمین انجمن سینمای جوان انتخاب می کنند ، که این مسله نیز به بی اعتبار ساختن بخش بین الملل جشنواره منجر میشود .

و حالا به یاد بیاورید که از سال گذشته قانونی در بخش فیلم کوتاه ومستند جشنواره فیلم فجر اضافه شده است که : فقط فیلمهایی حق درخواست برای شرکت در جشنواره فجر را دارند که اول در جشنواره فیلم کوتاه تهران پذیرفته شده باشند ، این درحالی است که جشنواره فیلم کوتاه تهران در بخش انتخاب آثار هنوز مورد اعتماد فیلمسازان نیست و سال به سال این بی اعتمادی پررنگتر میشود ، همین امسال آثاری فاخر و ارزشمندی به جشنواره راه پیدانکرده است و همان آثار رامی بینیم که در گذشته و هم اکنون در جشنواره های معتبر خارجی یا داخلی شرکت و کسب مقام می کنند.

در اینجا فقط باید امیدوار بود که جشنواره فیلم کوتاه تهران از این روند باری به هر جهت نجات پیدا کند و به انجمن های صنفی مثل : انجمن مستند سازان سینمای ایران ، انجمن فیلم کوتاه ایران و انیمیشن ،  میدانی داده شود که به آسیب شناسی جشنواره بپردازند تا مدیریت جشنواره به دست خود فیلمسازان و انجمن های صنفی سپرده شود و ارگان های دولتی و انجمن سینمای جوان فقط به عنوان مجری حضور داشته باشند .

البته انجمن های صنفی خانه سینما و مخصوصا انجمن صنفی فیلم کوتاه باید هوشیارانه نسبت به برگزاری اینچنین رویدادهای فرهنگی و تخلفات احتمالی واکنش صنفی و رسمی نشان بدهند .

جشنواره فیلم کوتاه تهران بهانه ای است تا ما را به یاد برگزاری  ده ها جشنواره ای که در سال برگزار می شود بیندازد ، تا از مدیران جشنواره ها بخواهیم انجمن های صنفی سینمای را بیشتر درگیر برگزاری و اجرای جشنواره ها کنند ، با یک رویکرد صنفی مسلما این حجم عظیم اعتراضات فیلمسازانی که آثارشان در جشنواره ها پذیرفته نمی شود کم می شود .

در اینجا باید با تاسف گفت : ظاهرا جشنوارة های ایرانی و کيفيت فيلم‌ها یشان آن‌قدر که براي فيلم‌سازان اهميت دارد، براي برگزارکنندگان مهم نيست ، و گرنه تا به حال فکري براي بازبيني این حجم انبوه فيلم‌هايي که به دبيرخانه جشنواره ها فرستاده می شد می کردند تا این حجم اعتراض که سال به سال بیشتر می شود را خاموش کنند . 

 از آنجای که در روزهای برگزاری جشنواره برای شرکت و حضوردر جشنواره فیلم کوتاه ومستند فیکه به کشور پرتفال سفر کرده بودم  در ادامه نظر شما را به مطلب وبلاگ  من روایت می کنم نوشته : مرضیه ریاحی جلب می کنم که به بررسی و تشریح روزهای برگزاری جشنواره پرداخته است