به روایت : هادی آفریده

نخستین جشنواره بین المللی سینمای مستند ایران – سینما حقیقت بهانه ای شد برای ثبت و یادداشت نویسی بر این دوره از تاریخ معاصر سینمای مستند ایران ، مولانا می گوید : حقيقت آيينه اي بود در دست خداوند که افتاد و شکست . ما از آن تکه اي برداشتيم و گمان کرديم به حقيقت رسيده ايم . جشنواره سينما حقيقت نيز تکه اي از حقيقت است . پس از سالها آرزوی دیرین مستند سازان ایرانی امروز برآورده می شود و با برگزاری نخستین جشنواره فیلم مستند ایران امید می رود که سینمای مستند از سایه به آفتاب آماده باشد و گرمای این آفتاب جوانه های تازه نسل امروز مستند سازی ایران را شکوفا کند تا روزی به درختی تنومند تبدیل شوند. جشنواره سینمای مستند ایران – سینما حقیقت با یک شروع و جهش چشمگیر اولین قدم درجهت نگا ه تخصصی جشنواره ای به سینمای مستند ایران را برداشته است و قرار است این قدم اولین و آخرین قدم نباشد. جشنواره سينماحقيقت در حالي برگزار مي‌شود كه مستند سازان ايراني به رغم درخشش در جشنواره‌هاي معتبرجهاني امكان نمايش آثار خود را در ايران ندارند. سینما حقیقت درشرایطی برگزارشد که به رغم در پيش گرفتن سياست‌هاي محدودكننده در حوزه سينما، اين جشنواره فضاي نسبتا مطلوب تري داشت و به گرايش‌هاي متنوعي از مستندسازان ميدان داد درچنين شرايطي است كه اغلب مستندسازان ايراني از گرايش‌هاي مختلف از اين جشنواره استقبال كرده‌اند. قبل از این که مروری بر برگزاری نخستین جشنواره سینما حقیقت داشته باشم به معرفی فیلم های انتخاب شده  بخش ملی و بین الملل جشنواره می پردازم .

هیات انتخاب جشنواره سینما حقیقت متشكل از آقایان محمد تهامی‌نژاد، فرشاد فرشته‌حكمت، مهدی همایونفر، مرتضی رزاق‌كریمی و عزیزالله حمیدنژاد، متعاقب بازبینی 80۶ اثر مستند ارسالی به دبیرخانه جشنواره، تعداد 10 فیلم را برای شركت در بخش مسابقه مستندهای بلند (بیشتر از ۶0 دقیقه) و ۵0 فیلم را برای حضور در بخش مسابقه مستندهای كوتاه (كمتر از ۶0 دقیقه) برگزیدند كه اسامی این فیلم‌ها و كارگردانان آن، به شرح زير است :

*فیلم‌های مستند بلند : انگشت‌های پای چپ (فرشاد فدائیان)، باد دبور (محمد رسول‌اف)، به سردی آهن به گرمی خون (فرزاد توحیدی)، به كجا تعلق دارم (مهوش شیخ‌الاسلامی)، تهران انار ندارد (مسعود بخشی)، خداحافظ ارنستو (پویان شاهرخی)، دریای پارس (منوچهر طیاب)، رئیس جمهور میرقنبر (محمد شیروانی)، سرزمین گمشده (وحید موسائیان) و كودك دیروز خیال (دلارام كارخیران).

*فیلم‌های مستند كوتاه : روزهای بی‌تقویم (مهرداد اسكویی)، سارا خاتون (محمود كیانی‌فلاورجانی)، آب حیات (فرهاد مهرانفر)، آبی پشت صورتك (محمد بهبهانی)،‌ اتاق تاریك نیكل (رضا نظام‌دوست)، ارتفاع 437 (محسن خان‌جهانی)، ایران در اعلان (فرحناز شریفی)،‌ اینانا (سودابه مجاوری)، بسوی درخت زندگی (محسن رمضان‌زاده)،‌ به یاد همسری كه از دست دادم (بهفر كریمی)، ترانه اندوهگین كوهستان (حامد خسروی)، تسخیر در تهران (لیلا نادری)، تعمیدیان (محمود رضایی‌راد)، تهران چند درجه ریشتر؟ (پیروز كلانتری)، حسینی‌ها (علیرضا رئیسیان)، حیات وحش ایران (مانی میرصادقی)، خلوت جنگل (فرهاد ورهرام)، داوطلب مرگ (سیاوش سرمدی)، در حاشیه جنگل (سیدحسین صافی)، درخت پارسیك (حسن نقاشی)، در جستجوی گوهر شب‌‌چراغ (مسعود امینی‌تیرانی)، در میان دایره (عاطفه خادم‌‌الرضا)، دست سیاه نان سفید (جواد مزدآبادی)، دفینه (رضا عرفانی و حسین راستی)، روز حادثه (محمدعلی فارسی)،‌ سرخ سحر (عبدالله حاجی‌‌محمدی)، سیا‌نوزه (رخساره قائم‌مقامی)، صورت‌های رنگ پریده (مهدی جعفری)، ضاحیه (مرتضی شعبانی)، فرشتگان آلوده‌صورت (آرزو برادران‌ابراهیمی)، فوتبال جایی كه داور ندارد (محمد رمضانی)، قانا (محمدرضا عباسیان)، قبل از طلوع (كاوه بهرامی‌مقدم)، قدرت (مهناز اسدی)، كراك (محمدرضا زیدی)، كوچ نامه (مهناز محمدی)، كوخت (رامتین بالف)، ماریا (آبس برهان)، مالا (كوروش فرزانگان)، مدار صفر درجه (محمود رحمانی)، مش ممد (عباس خسروجردی)، معافیه (عزت‌الله پروازه)، من انرژی هسته‌ای نیستم (مهدی قربان‌پور)، من و زندگی (پناه‌برخدا رضایی)، میانكاله خلیج رویاها (عباس مهاجران)، نزدیك‌تر از نفس (پریوش نظریه)، نواهای گمشده (علیرضا قاسم‌خان)، وانامی (مهدی پریزاد)، همسایه‌ها (امین قدمی)، طعم خورشید ( عباس امینی ) و MDMA (كیوان علی‌محمدی و امید بنكدار).

*دربخش بین الملل 26 فیلم کوتاه و بلند مستند انتخاب شد این آثار عبارتند از : در مسیر رودخانه (ماگدا کوالژیک / لهستان)، دشمنان خوشبختی (اوا مالواد / دانمارک)، پرسش (نامیک کابیل / بوسنی)، ماریا (ویکتور آسیلوک / بلاروس)، مردی بر درخت (پائولا مرسدس / برزیل)، نانواها (یاسمین فدا / اسکاتلند)، دیوار مهار آب (آنتوان بوته / فرانسه و چین)، گام‌ها (ولادیمیر پروویچ / مونته نگرو)، نگاتیوهای مک لارن (ماری خوزه سن پیر / کانادا)، مشق بم (علیرضا غنی / اتریش)، لیلا (بتول رضایی مرادی / افغانستان)، تسخیر در تهران (لیلا نادری / ایران) و ترانه اندوهگین کوهستان (حامد خسروی / ایران).

*مسابقه بین الملل مستندهای بلند : مونالیزا (لی یینگ / چین و ژاپن)، فهرست کارلا (مارسل شوباخ / فرانسه)، طرح های فرانک گری (سیدنی پولاک / آمریکا)، آمریکا علیه ال آریان (لین هالورسن / نروژ)، امشب اجرا داری؟ (الف پترهالبرگ / سوئد)، کمپ هلال ماه (فیلیپ شفز / آلمان)، آواهای بم (آلیونا فن درهورست / هلند)، من، رئیس جمهور (ماریانو کوهن و گاستن دوپارت / آرژانتین)، نادیدنی (رز مورتیمر / انگلستان)، شهر عکاسان (سباستین مورتو / شیلی)، پدرا، گزارشگر بدون مرز (ویلی هرمان / سوئیس)، نغمه‌های فلسطین (ندا سینوکروت / فلسطین) و به کجا تعلق دارم (مهوش شیخ الاسلامی / ایران).

*جشنواره با پیام رسمی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی کلید خورد :

در بخشی از پیام صفارهرندی آمده است : جشنواره بین‌المللی سینما حقیقت را عرصه‌ای برای بار دیگر به میدان آمدن و بیان حقایق شكوهمند ایران اسلامی به زبان ماندگار هنر، برای نقش بستن در باور مخاطب جهانی قلمداد كرد و...

نخستین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران - سینما حقیقت، طی روزهای 23 تا 27 مهرماه 1386 در تهران و درسینما های فلسطین و قیام برگزار شد . زمان برگزاری جشنواره در زمان نسبتا خوبی از سال انتخاب شده به واسطه همین انتخاب این فرصت در روزهای برگزاری جشنواره بدست آمده تا مدیران جشنواره ها ، مستند سازان و پخش کننده ها و خریداران بین المللی به ایران سفر کنند تا در کنار مستند سازان ایرانی تولد اولین دوره جشنواره مستند ایران را جشن بگیرند . برای شروع و بررسی بخش های مختلف جشنواره سینما حقیقت از بخش نگاه ملی و فیلمسازان این بخش شروع می کنیم .

*فیلم های کوتاه و بلند مستند مسابقه ملی :دربخش مسابقه ملی بیش از 70 فیلم کوتاه و بلند ایرانی به روی پرده رفت که مورد استقبال تماشاگران ایرانی وخارجی قرار گرفت نکته ای که در این جشنواره مخصوصا در بخش ملی بسیار مهم بود به نمایش در آمدن آثار شاخص و مهمی بود که پیش ازاین جشنواره فرصت نمایش رسمی در کشور را نداشته و به نمایش در نیامده بودند وعلاقه مندان سینمای مستند همیشه اخبار و موفقیت های بین المللی این آثار را می شنیدند و یا می خواندند نمایش آثاری چون : کارت قرمز : مهناز افضلی ، بادبور : محمد رسول اف ، به سردی آهن به گرمی خون : فرزاد توحید ، داوطلب مرگ : سیاوش سرمدی ، و...

از فیلمهایی که در بخش مسابقه ملی ایران با استقبال تماشاگران مواجه شد و سالن نمایش را مملو از تماشاگران تشنه ومشتاق سینمای مستند کرد می توان به : ترانه اندهگین کوستان : حامدخسروی، تهران انار ندارد : مسعود بخشی، قبل از طلوع : کاوه بهرامی مقدم ، داوطلب مرگ : سیاوش سرمدی ،  قدرت : مهناز اسدی ، روزهای بی تقویم : مهرداد اسکویی، ایران در اعلام : فرحناز شریفی ، اینانا : سودابه مجاوری ، رئیس جمهور میرقنبر : محمد شیروانی ، MDMA  : امید بنکدار و کیوان علی محمدی ، به کجا تعلق دارم : مهوش شیخ الاسلامی ، تهران چند درجه ریشتر؟ : پیروز کلانتری، باد بور: محمد رسول اف ، ارتفاع 437 : محسن خانجهانی ، مدار صفر درجه : محمود رحمانی ، من انرژی هسته ای نیستم ! : مهدی قربان پور، طعم خورشید :عباس امینی ، نزدیک تر از نفس : پریوش نظریه ، کارت قرمز : مهناز افضلی و مجموعه هفت فیلمساز زن نابینا به تهیه کنندگی و مشاوره محمد شیروانی اشاره کرد ، هفت فیلمساز زن نابینا با در اختیار داشتن سالن کوچک شماره دو سینما فلسطین یکی از پر تماشاگرترین سانس های جشنواره بود بطوری که تمامی صندلی ها پرشد و تماشاگران روی پله ها نشسته و بعضی ایستاده به تماشای این فیلم جذاب نشسته اند . به نظر من این فیلم سلام دوباره تکنولوژی دیجیتال به ما ایرانی هاست سلامی که باید جواب آن را محکم  بدهیم  و از آن استقبال کنیم و آن را منطقی و عقلانی بپذیریم ، دوربین های کوچک و ساده خانگی به این هفت زن نابینا فرصت دوباره متولد شدن ودوباره دیدن را می دهد و آنان یاد می گیرند با دوربین های دیجیتالشان سیاهی را به روشنی ضبط کنند و ما چند صد نفر تماشاگر که این هفت فیلم را دیدیم یاد می گیریم که نابینایان را از آن زاویه که تا به امروز ندیده بودیم ببینیم  و این کار بزرگی است . استقبال از مجموعه هفت اپیزودی هفت فیلمساز زن نابینا در حدی بود که نشریه روزانه شماره پنج جشنواره نوشت : ( هفت فیلمساز زن نابینا ) پرتماشاگر بود و در ادامه آورد : مدیر جشنواره هلسینکی که به تماشای این فیلم نشسته بود گفت ، خیلی تحت تاثیر قرار گرفتم  صادقانه باید بگویم این مستند یکی از بهترین فیلمهای بود که در تمام جشنواره هایی که تا به حال حضور داشتم دیدم و به سازندگان آن حسادت می کنم با وجود این که نابینا و یا کم بینا هستند فیلمهای خوبی ساخته اند.

در حاشیه حضور فیلمهای بخش ملی تعدادی از مستند سازان در گفتگوهای جدا گانه با پایگاه خبری فیلم کوتاه و مستند نظراتشان درباره این جشنواره اینگونه اعلام کردند :

سودابه مجاوری : برخی فیلم‌های بخش بین‌الملل خیلی خوب بود در بخش ملی هم فیلم‌های خوبی دیدم.وی افزود : ما فیلم می‌سازیم كه خوب نمایش داده شود وقتی كیفیت نمایش فیلم‌ها مناسب نیست تمام تلاش فیلم‌ساز از دست می‌رود من در مورد فیلم خودم می‌توانم بگویم، اینانا رنگ و نور فوق‌‌العاده درخشانی دارد، اما رنگ پریده و بی ‌رنگ نمایش داده شد وی ادامه داد: اما نقطه قوت این جشنواره این است ما فیلم‌سازها قبلا جرات نمی‌كردیم به مهمان‌های خارجی نزدیك بشویم و تا می‌خواستیم با آن‌ها صحبت كنیم ما را كنار می‌كشیدند ولی الان این‌طور نیست ، من فكر می‌كنم قبلا جریانی اتفاق افتاد به نام سینمای جوان و كسی آمد به نام محمد آفریده كه موج و جریانی به نام سینمای جوان را به راه انداخت. این جریان جلو آمد تا به این جشنواره رسید ، مجاوری ضمن صحبت از حداقل ممیزی در فیلم‌های خارجی و حتی ایرانی، افزود: من خیلی فیلم‌هایی را دیدم كه به نظر می‌آمد تكه‌هایی‌اش باید ممیزی می‌شد اما در این جشنواره با شجاعت نمایش داده شد و این یعنی گامی بلند كه برداشته شده است.

مهناز افضلی : خوشحالم كه جشنواره سينما حقيقت به ما فرصت اكران داد ، مستند کارت قرمز درباره پرونده شهلا جاهد - متهم به قتل لاله سحرخیزان همسر ناصر محمدخانی - در بخش منتخبين جشنواره آمستردام به نمایش درآمد وی درباره بازخورد این فیلم در خارج از ایران گفت : من بيشتر سفرهای خارجی را همراه فیلم نرفتم، ولی مطالبی که بعد از نمایش فیلم در مطبوعات خارج از ایران چاپ شد بسیار خوب بود. افضلی در ادامه اظهار داشت : کارت قرمز تا الان در ایران زیاد دیده نشده و اولین نمایش رسمی آن در جشنواره سینما حقیقت بود وهمین‌جا از جشنواره سینما حقیقت و آقای محمد آفریده تشکر می کنم که با اینکه بدترین ساعت را برای اکران به ما دادند، این فرصت پیش آمد که فیلم در این جشنواره حضور داشته باشد .

محمود رحمانی : رسمی‌ترین جشنواره مستندی که ما داریم بخش مستند جشنواره فیلم فجر است که به نظر من درحاشیه است و کم اهمیت به نظر می‌آید اما جشنواره سینما حقیقت اتفاق نادری است که برای سینمای ایران افتاده خصوصا بعد از این که ما یکی از بهترین جشنواره‌های فیلم مستند، جشنواره کیش را از دست دادیم که به هفت دوره رسیده بود. درباره سینما حقیقت نمی‌خواهم با کوچکترین نوع بدبینی به آن نگاه کنم چرا که همین که چراغی روشن شده در این فضا جای شکر دارد و من هیچ اعتراضی ندارم.

شادمهر راستین : مستند با جشنواره سينما حقيقت مستقل شده ، یکی از دلایل نیاز به استقلال سینمای مستند این است که این سینما بیشتر مدنی و در ارتباط با مردم است و بر خلاف آنچه که فکر می‌شد سینمای داستانی بیشتر با مخاطب ارتباط دارد در سینمای داستانی مخاطب مصرف کننده‌ فیلم است ولی در سینمای مستند سازنده فیلم هرکس به نوع خودش سعی دارد خودش را با مستند معرفی کند. بیشتر فیلم‌ها را هم مردم با بودجه خودشان می‌سازند. چقدر از بودجه این‌ها را مرکز گسترش سينمای مستند و تجربی تامین می‌کند؟ ‌بعید می‌دانم بیشتر از بیست درصد باشد بنابراین مستندسازان نیاز دارند خودشان تصمیم بگیرند که چطور جشنواره برگزارکنند در ایران به نظر می‌رسد که جشنواره برگزار کردن مثل تاسیس شبکه تلویزیونی است و باید زیر نظر دولت باشد از طرف دیگر هم در چند سال اخیر نشان داده شده که ثبات مدیریت دولت کمتر از شش ماه بوده است.  یکی از جنبه‌های معتبر کننده‌ یک جشنواره علاوه بر ثبات زمان و مکان، مدیریت ثابت‌اش است. این‌ها باعث می‌شود جشنواره ثابت شود ومخاطبان هرسال به دنبال آن نگردند. ما برای جشنواره مستند هیچ‌وقت تاریخ مشخصی نداشتیم بنابراین زمان و مکان و مدیریت ثابت می‌خواهد بهتر است که حتی مدیریت جشنواره را به بخش خصوصی و انجمن‌های صنفی بدهند و مرکز گسترش و بخش‌های دولتی فقط مجری جشنواره باشند و خودشان را درگیر سیاست‌گذاری نکنند . وی افزود : البته جشنواره کیش نشان می‌دهد که حتی اگر بخش خصوصی هم بیاید باز مثل این‌که زیاد به دولت‌ مردان خوش نمی‌آید و ترجیح می‌دهند که جشنواره ها را دولتی‌ کنند. راستین درپایان صحبت‌هایش به تاثیر نقد‌ مستند درمطبوعات اشاره کرد: به لحاظ کمیتی در مورد سینمای مستند یک شصتم سینمای داستانی نقد نوشته می‌شود. مثلا مجله فیلم شصت صفحه در مورد سینمای داستانی دارد، یک صفحه درباره مستند اما همان یک صفحه مخاطب خودش را پیدا می‌کند. نگرانی منتقدان سینمای داستانی این است که ما نقد را می‌نویسیم و کسی نمی‌رود آن را ببینند ولی در مستند یک پاراگراف در یک سایت می‌تواند تاثیرگذار باشد.

* درباره بخش مسابقه ملی حرف زیادی نمی ماند فقط ذکر این نکته که در بخش نمایش فیلمهای ایرانی تنها بخشی که مورد استقبال تماشاگران داخلی و خارجی قرار گرفت و حتی خبرنگاران و روزنامه نویسان و منتقدین درباره آن بسیار نوشته اند همین بخش مسابقه فیلم های کوتاه و بلند ملی بود و بخش های چون میراث نبوی ومولانا آنچنان که باید مورد توجه تماشاگران قرار نگرفت و سانس های این بخش ها کم تماشاگر برگزار شد.

*بخش بین الملل : درباره فیلم های بخش بین الملل جشنواره باید گفت فیلمها ازکیفیت قابل قبولی برخورداربودند و استقبال از سانس های خارجی مخصوصا بخش های ویژه وغیررقابتی بین الملل این مهم را تائید می کرد نمایش فیلمهای منتخب جشنواره هات داکز وایدفا تقریبا در تمام سانس ها پر تماشاگر بود . در مورد سانس های ویژه جشنواره ونمایش آثاری چون : سیکو ( مایکل مور ) ، حقیقت ناخوشایند ( دیوید گوگنهایم ) ، اینگمار برگمان ، زندگی و کار ( یورن دونر) ، چهار عنصر (جسیکا ریکلز) و... می توان گفت انتخاب فیلمها با سلیقه تماشاگران سینمای مستند ایران هم سو بوده و استقبال تماشاگران از این سانسها و مخصوصا فیلم های : سیکو ، حقیقت ناخوشایند و... این مسله را تائید می کرد اما سانسهای چون شرق و هویت ، شمال و جنوب و مخصوصا بخش چشم انداز سینمای سوریه ، دوهمسایه ( البته به غیر از نمایش فیلم : عراق تکه تکه شده  به کارگردانی : جیمز لانگلی ) استقبال آنچنان که از دیگر بخش ها شد صورت نگرفت . عراق تکه تکه شده  در بخش  میان دوهمسایه  فیلمی بود که سالن را پر از تماشاگر کرد . جلسه نقد و بررسی فیلم نیز با حضور سعید ابوطالب و جیمز لانگلی در سالن شماره سه برگزار شد . سعيد ابوطالب در ابتدای اين نشست در خصوص مستند عراق تكه‌تكه شده اظهار داشت : اين مستند از لحاظ تصويربرداری و كارگردانی كاری خوش ساخت و كاملاحرفه‌ای است با اين ‌كه فيلم در شرايط سختی ساخته شده .

جيمزلانگلی پس از ابراز خرسندی به خاطر حضورش در ايران گفت : من اولين‌بار در سال 2002 يك ‌بار به عراق سفر كردم و شش ، هفت ماه پيش از آغاز جنگ نيز دوباره به عراق رفتم اما در آن دو سفر نتوانستم مجوز ساخت اين فيلم را بگيرم . پس از آن در فوريه 2003 حدود 20 روز پيش از شروع جنگ چون می‌دانستم آمريكا قصد حمله و اشغال عراق را دارد دوباره به عراق سفر كردم نقشه اوليه‌ام اين بود كه زندگی يك خانواده را قبل و بعد و درزمان جنگ فيلمبرداری كنم اما بعد تغيير كرد. سعيد ابوطالب ضمن اشاره به تجارب فيلمسازی‌اش در عراق گفت : وقتی ديدم سربازها را از پنجره نشان می‌دهيد، همه وحشتی را كه در زمان فيلمسازی ‌ام در عراق داشتم، حس كردم  وقتی در كشوری كه جنگ است و فيلم می‌سازيد نمی‌دانيد چه كسی دوست و چه كسی دشمن شماست. دلم می‌خواهد بدانم چطور آقای لانگلی دوسال در عراق فيلمبرداری كرده است ؟ جيمز لانگلی پاسخ داد : من هيچ‌ وقت توسط نیروهای نظامی دستگير نشدم اما يكسری مواقع احساس خطر می‌كردم من خيلی سعی كردم ازنیروهای نظامی دورباشم اما مواقعی در معرض خطر كشته شدن بودم .سعید ابوطالب گفت : الان كه فيلم را نگاه می‌كنيم احساس می‌كنم با طرح و نقشه سياست مداران امروزی همخوانی دارد امروز می‌گويند عراق بايد به سه بخش شيعه، سنی و كُرد تقسيم شود. اين فيلم توضيح همين تئوری است. آيا به اين ايده سياسی نگاهی داشته‌ايد يا نه؟ لانگلی ضمن رد اين ديدگاه گفت : اصلا دلم نمی‌خواهد به همچين اعتقادی بپردازم حتی به نظرم غلط است. متاسفانه اين اتفاقی است كه الان دارد در عراق می‌افتد. اگر در دهه 60 از يك عراقی شيعه، سنی يا كُرد درباره مذهبش می‌پرسيديد به شما پاسخ می‌داد چه فرقی می‌كند من عراقی‌ام. اين اتفاق بعد از صدام حسين افتاد.لانگلی در ادامه درباره شرايط كارش در عراق توضيح داد: من علاوه بركارگردانی، فيلمبرداری، مونتاژ، تهيه‌كنندگی فيلم راهم برعهده داشم وحتی موسيقی فيلم را هم خودم ساختم چون می‌خواستم فيلم كم‌ هزينه باشد.

* تنها فیلمی که درکل جشنواره و در بخش آفریقا زیبای ودرد بیشترین تماشاگرراداشت مستند بلند: آ،ب،ث  آفریقا به کارگردانی : عباس کیارستمی بود . استقبال از این فیلم آنقدر زیاد بود که برگزار کننده گان جشنواره نمایش فیلم را از سالن کوچک شماره سه فلسطین ، به سالن شماره یک منتقل کردند با این حال بازهم تماشاگران بیشتراز ظرفیت سالن نمایش بودند و عده ای روی زمین نشستند،جلسه نقد و گفتگوی فیلم که به مدیرت احمد میر احسان و با حضور عباس کیارستمی برگزار شد جلسه ای داغ و جذاب بود و تماشاگران به نشانه احترام به کیارستمی دقایقی ایستاده او را تشویق کردند و در طول جلسه نیز بارها صحبتهای او را با دست زدن و به نشانه تائید قطع کردند کیارستمی در این جلسه گفت : مخالفان هم باید نظر بدهند و آنان هم حق دارند عقایدشان را مطرح کنند . باید بگویم من و صیف الله صمدیان رفته بودیم آن‌جا را فقط برای بازدید ببینیم چون قرار بود فیلمی درباره ایدز و قربانیانش به سفارش یونسکو در آفریقا بسازیم. من دو جا این شانس را پیدا کردم که بدون برنامه‌ریزی فیلم بسازم. کلوز آپ و همین فیلم . موقع فیلم‌برداری آ.ب.ث آفریقا  دوربین برای من مثل قلم بود چون رفته بودیم آنجا تحقیق تصویری کنیم، نه فیلم بسازیم . این فیلم این شانس را دارد که از میزانسن‌های پیچیده و قراردادی جدا شود. در این فیلم دوربین ۳۶۰ درجه می‌چرخد درحالیکه ما نمی‌دانستیم که بعدها این فیلم را می‌سازیم . فکر نکنید سادگی، خیلی ساده است. برای سادگی باید از پیچیدگی بگذریم و برای ما ساده نیست که پیچیده نباشیم. کیارستمی نداشتن امکانات را بهترین امکان برای فیلم‌سازی می‌داند. او در اینباره گفت : من همیشه به فیلم‌سازهای ایرانی گفته‌ام که شما بهترین شانس را برای فیلم‌سازی دارید. هر اتفاقی مثل جنگ، زلزله، سیل و ... می‌افتد شانس فیلم‌سازی ماست . من می‌دانم که به عنوان یک شهروند زندگی در ایران برایمان خیلی سخت است، اما برای ساخت فیلم و به عنوان فیلم‌ساز ایران بهشت است. در میانه نشست، یکی از حاضران به سینمای جشنواره‌ای و سینمای کیارستمی اعتراض کرد که به سینمای بدنه ضربه می‌زند. کیارستمی گفت : سینمای جشنواره‌ای ما هیچ مشکلی با سینمای بدنه ندارد. اگر سینمای بدنه وجود نداشت، اصلا سینمای جشنواره‌ای نمی‌توانست خلق شود. سینمای جشنواره‌ای را هم باید تعریف کرد. من به عنوان متهم ردیف اول می‌دانم که در جشنواره‌هایی جهانی فیلم‌هایی را انتخاب می‌کنند که توفیق عمومی ندارند و سانسور می شوند و احتیاج به کمک دارند. جشنواره‌های از سینمایی متفاوت یا بدنه حمایت می‌کند پس چه سوءاستفاده‌ایی ممکن است از سینمای بدنه‌ای بشود ؟ در ادامه شخصی گلایه کرد که تا فیلم‌سازهای ایرانی می‌خواهند وضعیت سینمای ایران را قبول کنند و بپذیرند، از کیارستمی درجایی تقدیر می‌شود و در نهایت گفت که ما اعتبار و افتخار کیارستمی را نمی‌خواهیم ، کیارستمی گفت : این‌ها از کوته نظری‌ست. مجموع فیلم‌های من را نگاه کنید؟ چه بودجه‌ای در جشنواره‌ای مگر خرج می‌شود؟ ما خرجی برای مملکت نداریم. اگر هم نقشی داشته‌ایم سود رسانده‌ایم. من همین‌جا اعلام می‌کنم که حتی یک‌ ریال بدهی به سینمای ایران ندارم. کیارستمی درباره ورک شاپ هایش نیز گفت : ۱۲-۱۳ سال پیش در سیسیل مهمان بودم و آن‌جا یک شب جلسه‌ گپ و گفت داشتیم که از آن استقبال شد و شب‌های بعد که من آنجا بودم درخواست کردند که این جلسات را هرشب بگذاریم ، یک‌شب تبدیل شد به سیزده شب بعد از آن، آن جلسات تبدیل به ورک‌شاپ شد و حالا هر سال ۴-۵ بار در اروپا ورک‌شاپ دارم. چندی پیش گفتم که من در ایران ورک‌شاپ ندارم و درخواست کردم تا این‌که تابستان گذشته در سعد آباد به مدت چهارماه ورک‌شاپ گذاشتیم. آنجا از ۲۵ نفر شروع شد و به  ۸۰  نفر رسید در آخردوره هشتاد فیلم درباره فرش ایرانی ساخته شد. در تمام دنیا کسی برای ورک‌شاپ‌ها پول نمی‌پردازد به غیر از ایران و اینجا تنها جایی‌ست که ما مجبورم شهریه بگیرم. در سعد آباد بعد از آن دوره اجازه‌ ادامه ورک‌شاپ را ندادند که الان درجای دیگری ادامه می‌دهیم. خیلی دوست دارم اسپانسری برای ورک‌شاپ‌ ها پیدا شود که بچه‌هایی که شرکت می‌کنند شهریه نپردازند.

* در ادامه بررسی بخش بین الملل به بررسی کیفیت ترجمه ها و زیر نویس ها می پردازم . اگر اشتباه نکنم فقط دو فیلم سیکو و طرحهای فرانک گری  از دوبله همزمان استفاده کردند در مورد دوبله، سیکو  و طرح های فرانک گری  باید گفت این ایده که این دو فیلم به شکل هم زمان دوبله شوند فکر خوبی بود اما مشکلی که در اینگونه دوبله ها در همه جای دنیا می تواند پیش آید این است که در دوبله هم زمان چون که کل صدای فیلم را کم می کنند تا صدای قالب صدای گوینده باشد تمام حس و حال بازیگران ، کاراکترها ، شخصیتها و حتی افکتها و موسیقی فیلم  از بین می رود و تماشاگر جذابیتهای شنیداری اصل فیلم را از دست می دهند شاید بد نبود که این آثار نیز به صورت زیر نویس در جشنواره به اکران در می آمد مثل فیلم : سه اتاق مالخولیا   که در روز دوم جشنواره در سالن شماره سه سینما فلسطین به اکران در آمد با اینکه این نسخه 35م م  آن پخش شد اما با زیر نویس همزمان خود توانست 106 دقیقه مخاطب خود را نگه دارد و مورد استقبال هم قرار گرفت در مورد دیگر زیرنویس های جشنواره باید اشاره کرد سانس هایی بودند که فیلم ها اصلا زیر نویس نداشتند به عنوان مثال در سانس 45/18 سینما فلسطین یک ، مروری بر جشنواره هات داکز و ایدفا کل سانس به زبان اصلی بود و باعث شد تعدادی از تماشاگران سالن را ترک کنند . در کل و با  تمام ضعف ها و اتفاقات غیرقابل پیش بینی جشنواره های بزرگ ، بخش بین الملل جشنواره سینما حقیقت توانست مخاطبان خود را پیدا کند و استقبال از بخش های مسابقه بین الملل ، آفریقا زیبایی و درد ، نمایش های ویژه خارجی و مروری بر جشنواره های معتبر مستند هات داکز و ایدفا  نشان از یک انتخاب درست دارد . اما سانسهای چون شرق و هویت ، شمال و جنوب ، چشم انداز سینمای سوریه ، دوهمسایه ( البته به غیر از نمایش فیلم : عراق تکه تکه شده  ، به کارگردانی : جیمز لانگلی ) و حتی بخش آفریقا زیبایی ودرد ( البته به غیر از فیلم  آ، ب، ث آفریقا ، به کارگردانی : عباس کیارستمی ) استقبال آنچنان که از دیگر بخش های بین الملل صورت گرفت نشد .

اما ازدیگر نکات مثبت این بخش می توان به حضور پر تعداد مهمان خارجی از کشورهای گوناگون جهان اشاره کرد و اینکه برای اولین بار در جشنوارهای ایرانی شاهد بودیم که دور مهمان خارجی را با طناب نبسته بودند و آنان به راحتی امکان ارتباط برقرار کردن با دیگر فیلمسازان و مخصوصا مستندسازان ایرانی را داشتند در پایان جشنواره نیز تعدادی از فیلمسازان خارجی با پایگاه خبری فیلم کوتاه گفتگویی انجام دادند که بخشی از آن را می خوانیم :

نامیرا احمد، مستندساز پاكستانی كه با فیلم ، عشقت را به من بده  ، در بخش مولانا حضور داشت گفت : سینما حقیقت جشنواره بزرگی است كه با برنامه‌ریزی خوبی برگزار شد. مسائلی مثل ناقص بودن زیرنویس فیلم‌ها یا منظم نبودن زمان نمایش اتفاقاتی طبیعی‌ست كه در جشنواره‌های بزرگ وجود دارد.

استیچینگ دبالی، برنامه‌ریز هلندی نیز در این جشنواره به تماشای فیلم‌های ایرانی و خارجی نشست. وی ضمن بیان این‌كه برای انتخاب فیلم‌های ایرانی و خارجی به این جشنواره آمده تا در جشنواره‌هایی كه برگزار می‌كند، نمایش بدهد، گفت : ما قبلا سعی كردیم كه هر هفته‌ فیلمی كه در كشورمان برگزار می‌كنیم، هفته‌ای هم برای مستندهای ایرانی داشته باشیم. برای این كار برنامه‌ریزی هم انجام دادیم اما فیلم‌ها هیچ‌ وقت به دستمان نرسید. این جشنواره خوشبختانه فضای خوبی‌ست كه فیلم‌سازها را ببینیم و با آن‌ها ارتباط برقرار كنیم.

لنی ویلیامز، كه با دوتن دیگر از همكاران‌اش نماینده نشنال جئوگرافی در این جشنواره بودند، درباره كاستی‌های این جشنواره بيان داشت : فیلم‌های خیلی خوبی در بخش‌های ایرانی و بین‌المللی دیدیم. فقط گاهی مشكل زیرنویس داشتیم كه باعث می‌شد در جریان فیلم قرار نگیریم.

الیزابت مارشان از كشور فنلاند نماینده جشنواره معتبر تامپره و میرپی سوتاری نماینده جشنواره داك‌پوینت بودند. این دو با ابراز خوشحالی از برگزاری اولین دوره این جشنواره در ایران و ارتباطی كه توانستند با فیلم‌سازهای ایرانی برقرار كنند، اظهار داشتند: ما در این جشنواره فیلم‌های بسیار خوبی دیدیم و توانستیم تعداد زیادی از فیلم‌هایی را كه برای جشنواره ‌مان می‌خواستیم، تهیه كنیم اما ناراحت بودیم از اینكه بعضی فیلم‌های ایرانی زیرنویس نداشتند و ما بعد از اینكه ۵ دقیقه از شروع فیلم که می‌گذشت مجبور می‌شدیم سالن را ترك كنیم چون چیزی از آن متوجه نمی‌شدیم.

 اما یكی از اتفاقاتی كه در جشنواره سینما حقیقت افتاد، جا افتادن فیلم یكی از مستندسازان ایرلندی و نماینده كانال تلویزیونی لینك‌ تی‌وی در برنامه این جشنواره بود.

استفان اولسن با ابراز ناراحتی از این اتفاق گفت : قرار بود كه فیلم من با اسم :  صدای روح ، در این جشنواره حضور داشته باشد اما زمانی كه برنامه نمایش فیلم‌ها را به دستمان دادند متوجه شدم كه در این برنامه اثری از فیلم من نیست. تا در نهایت در آخرین ساعات روز آخر این جشنواره فیلم من را در سالن سه به نمایش گذاشتند.

* کارگاه های تخصصی مستند سازی : برگزاری ورک شاپ های تخصصی سینمای مستند که در ادامه برگزاری نخستین دوره آن که در شهریور 1385 توسط انجمن صنفی مستند سازان سینمای ایران با همکاری مرکز گسترش سینمای مستند وتجربی به مدت دو هفته برگزار شد دومین دوره آن بصورت فشرده و در حاشیه جشنواره سینما حقیقت برگزار شد. این ورک شاپ ها توسط آقایان : همایون امامی ، منوچهر مشیری  و خانم ها : سودابه مردایان ، مریم حق پناه و نسرین عیوضیان و با همکاری دیگر اعضای انجمن صنفی مستند سازان سینمای ایران ، مدیریت و برنامه ریزی شد البته حضور و توجه ویژه و حمایتهای معاونت آموزش و پژوهش مرکز گسترش سینمای مستند وتجربی شخص  آقای فرید فرخنده کیش در برگزاری هر دو دوره کارگاه های تخصصی مستندسازی قابل توجه وتقدیراست .این کارگاهها در مركز فرهنگي هنري صبا جنب سینما فلسطين  كار خود را آغاز کرد. به رغم استقبال بي نظيري كه از كارگاه به عمل آمد و تعداد ثبت نام كنندگان را به مرز 200 نفر نزديك كرد، هيات برگزاري تنها توانست براي هر كارگاه از 30 نفر ثبت نام كندموجبات چنين تصميمي، عدم گنجايش سالن و تاكيد مديريت جشنواره بر همجواري محل برگزاري كارگاه با سالن هاي نمايش فيلم بود.برنامه اجرای کارگاه هاعبارتند از :

* كارگاه مستند گزارشي (دوشنبه 23 مهرماه با حضور آقايان پيروز كلانتري و سيف الله صمديان) :

شرکت کنندگان : پروين مراحمي - محمد يار احمدي – نازنين فراهاني – سعيد رشتيان – سيد محمد صادق جعفري – آرش رزژئيسيان – ليدا معيني – بابك بهداد – حميدرضا احمدي – مهدي رضواني - مرتضي قاسمي – حسين جبلي جوان – مهران كاشاني – احسان قدمي – سميه حق نگهدار – خاطره حناچي – روزبه مير بيگي محسن خان جهاني – سهيل نويدي كيا - سوسن محمد خاني غياثوند – ياسر انتظامي – هادی آفريده – مهدي باقري – مرتضي رعيتي – سيد محمد حسيني – مجتبي رضواني – محسن سخا – ليلا خوانساري .

* کارگاه مستند داستانی (سه شنبه 24 مهرماه با حضور آقايان ابراهيم مختاري و محمد تهامي نژاد) :

شرکت کنندگان : پروين مراحمي - محمد ياراحمدي - بهرام غضنفري-خاطره حناچي – عباس محمدي – محمد رضا فرطوسي – محمد كندي – لقمان خالدي – فرحناز شريفي – دلارام كارخيران – حبيب باوي ساجد – روح الله مولوي – محسن سوهاني ¬– علا محسني – مينا سعيدي – سوسن برومند – حسن قهرماني – بابك ثقفي – زينب السادات برزگر – مرجان رياحي – مهناز عظيم خاني – محمد عبدي زاده – فرشته بهرامي – مرتضي علي عباس ميرزايي - حبيب الله محمدي – خوبيار سالاري – حسام اسلامي – ياسر تاراس – آبتين حسيني – شهريار سيامي شال – رضايي

* کارگاه فیلمنامه در سینمای مستند (چهارشنبه 25 مهرماه با حضور خانم رخشان بني اعتماد و آقايان محسن عبدالوهاب و شادمهر راستين) ، شرکت کنندگان : ماريا اميري – جواد توانا – پروين مراحمي – خاطره حناچي – اعظم مرادي – محمد كندي- سحر سلحشور – حميد بهاري – احمد شادی عيسي لو – سواد علي سعديپور – اعظم ترابي – راضيه نورالدين موسي – آزاده بيزار گيتي – محمد كاظمي موسوي – رويا مجد نيا – مهدي پريزاد – مهناز محمدي – رضا دريانوش - پژمان مظاهري پور – محمد رضا اجاقي – عباس محمدي – هادي آفريده – مجيد مصاحبي – آرين مهدي زاده – فرهاد مختاري – اكرم سبزعليپور.

* كارگاه مستند انيميشن ( پنجشنبه 26 مهرماه با حضور آقاي محمد علي صفورا و خانم رخساره قائم مقامي) شرکت کنندگان : ماريا اميري- شيما منفرد كاهاني- سحر سلحشور- مهدي اثني عشري – سيد مهدي پيروزي نژاد – حامد خسروي – شهرزاد شاه حسيني – فيما امامي – اباذر صالحيان- حسن صفا – محمد حسين صباحي – بهرام غضنفري – آزاده صادقيان – روح الله حسيني – اميد خالقي جلوي – پروين مراحمي – گلزار راستجو حرفه – طلايه اطلسي – مرجان رياحي – مهدي خبازكار – محمد خوش لحن – جواد توانا - فرزانه قندريز – محمود نفيسي – لقمان خالدي .

* بازار فیلم مستند : بازاربین المللی فیلم مستند جشنواره نیز در طبقه آخر مركز فرهنگي هنري صبا بر پا بود و پخش کنندگان داخلی وخارجی به ارائه آثارشان پرداختند ، امید می رود نتایج مثبتی از برگزاری اولین بازار فیلم مستند ایران به زودی شاهد باشیم آنچه که از پوسته برگزاری این بازار برداشت می شد توجه خریداران و مدیران جشنواره های خارجی و اندک پخش کنندگان سینمای مستند ایران در بخش خصوصی بود از نکات هشدار دهنده این بازار عدم حضور تهیه کنندگان و خریدارن شبکه های تلویزیونی ایران بود که نسبت به این رویداد مهم  بی توجه بودند حتی انجمن سینمای جوانان ایران که تولید کننده انبوه آثارکوتاه ومستند از سراسر کشورمی باشد در این بازار حضور نداشت و این مسله را جدی نگرفت !

از کارگاه های مستند سازی و بازار فیلم که بگذریم دوباره به سینما فلسطین می رسیم .

حضورروابط عمومی جشنواره ، کافی نت موقت جشنواره برای مهمانان ، پلاتوی موقت برنامه مستندچهار که به گزارش روزانه جشنواره می پرداخت ، حضور فعال پایگاه خبری فیلم کوتاه به مدیرت : مرجان ریاحی ، پایگاه خبری فیلم کوتاه که از حمایت کنندگان جشنواره بود به گفتگو با مهمانان خارجی و داخلی ، تهیه خبر وعکس و معرفی فیلم های اعضای سایت پایگاه خبری فیلم کوتاه به مهمانان خارجی ومدیران جشنواره ها می پرداخت . حضور میز گروه مطالعات سینمای مستند : اعضای تشکیل دهنده گروه مطالعات سینمای مستند عبارتند از : محمد تهامی نژاد ، مانی پتگر ، روبرت صافاریان ، پیروز کلانتری ، احمد میر احسان ، فرهاد ورهرام ، سعید محصص ، و شادمهر راستین ، گروه مطلعات سینمای مستند با این شعار در جشنواره حضور داشت : شما به گروه سینمای مستند بگویید چه می خواهید ؟ ، حضور سایت پیک مستند  به مدیریت : پیروز کلانتری و روبرت صافاریان ، نماینده مجله فیلم و ... در طبقه آخر سینما فلسطین نشاط و شور خاصی برای تماشاگران و مهمانان داخلی ومخصوصا خارجی جشنواره به همراه داشت . اما از تمام این نشاط ها و شلوغی ها که بگذریم کمی آن طرف تر از سینما فلسطین ، سینما قیام به عنوان سینمای دوم جشنواره  چراغش  روشن بود اما خلوت و سرد ، فقط اندک سانس های سینما قیام  پذیرای تماشاگران جشنواره بود به عنوان مثال تنها فیلم ایرانی که توانست تماشاگر زیادی به آن سینما بیاورد مستند بلند : تهران انار ندارد به کارگردانی : مسعود بخشی بود، از دلایلی که می توان به عدم استقبال تماشاگران از سینما قیام اشاره کرده :عدم تبلیغات مناسب و فراگیر، کیفیت ضعیف صوتی وتصویری سینما قیام ، فرسودگی سینما و ... است. تجربه ای که سال گذشته نیز در جشنواره بین المللی فیلم کوتاه تهران اتفاق افتاد و مورد استقبال قرار نگرفت و شکست خورد .

* نامزدهای جشنواره : فهرست نامزدهای دریافت لوح فیروزه و دیپلم افتخار نخستین جشنواره بین المللی فیلم مستند ایران: «سینما حقیقت» اعلام شد در این میان فیلم M.D.M.A با نامزدی در 5 رشته و اینانا و ایران در اعلان با نامزدی در 4 رشته در صدر فهرست قرار دارند. نامزدهای دریافت جایزه جشنواره در بخش های گوناگون به این شرح است : بهترین فیلم مستند کوتاه: روزهای بی‌تقویم (مهرداد اسکویی)، قانا (محمدرضا عباسیان)، قدرت (مهرناز اسدی)، نزدیک‌تر از نفس (پریوش نظریه)، M.D.M.A  (کیوان علی‌محمدی، امید بنکدار)

ـ بهترین فیلم مستند بلند: تهران انار ندارد (مسعود بخشی)، رئیس جمهور میرقنبر (محمد شیروانی)، سرزمین گمشده (وحید موسائیان) و کودک دیروز خیال (دلارام کارخیران)

ـ بهترین پژوهش: ایران در اعلان (محمدرضا فرزاد)، اینانا (سودابه مجاوری)، درخت پارسیک (حسن نقاشی)، سرزمین گمشده (وحید موسائیان)، قانا (محمدرضا عباسیان)

ـ بهترین تصویربرداری: اینانا (مرتضی پورصمدی)، در حاشیه جنگل (سید حسین صافی)، رئیس جمهور میرقنبر (هومن بهمنش)، سرخ سحر (علینقی علیشاهی)، M.D.M.A (همایون پایور)

ـ بهترین تدوین: ایران در اعلان (بهمن کیارستمی)، سرخ سحر (علینقی علیشاهی)، نزدیک‌تر از نفس (پریوش نظریه)، نواهای گمشده (محمود یارمحمدلو) و M.D.M.A (کیوان علی‌محمدی و امید بنکدار)

ـ بهترین صدابرداری و صداگذاری: اینانا (محمدرضا دلپاک و رضا نریمی‌زاده)، حیات وحش ایران (محسن روشن)، رئیس جمهور میرقنبر (بهروز عابدینی و محمدرضا دلپاک)، روزهای بی‌تقویم (فرشید فرجی)، M.D.M.A (کیوان جهانشاهی)

ـ بهترین نویسنده گفتار متن: ایران در اعلان (فرحناز شریفی)، اینانا (سودابه مجاوری)، درخت پارسیک (حسن نقاشی)، در میان دایره (عاطفه خادم‌الرضا)، مدار صفر درجه (محمود رحمانی)

ـ بهترین تهیه‌کننده: ارد عطارپور (ایران در اعلان، M.D.M.A، تهران چند درجه ریشتر، خلوت جنگل، صورت‌های رنگ پریده، مالا)، مهرداد اسکویی (روزهای بی‌تقویم)، احسان کفاش و محمود رمضانی (کودک دیروز خیال)، حامد خسروی (ترانه اندوهگین کوهستان)، کوچ‌نامه (مهناز محمدی).

 در بخش جایزه ویژه هیات داوران هیچ نامزدی اعلام نشده است.

*اختتامیه : واما اختتامیه نخستین جشنواره سینمای مستند ایران – سینما حقیقت ، شنبه 28/07/1386 در محل کانون پرورشی فکری کودکان ونوجوانان واقع در خیابان حجاب برگزار شد . این اختتامیه نیز همانند دیگر اختتامیه ها و جشنهای ایرانی با تاخیر شروع شد از مجری لوس مراسم و اجرای نسبتا طولانی دو نوازی تار و تمبک که بگذریم مراسم کم سخنرانی بود و بیشتر زمان اختتامیه به اهدای جوایز اختصاص داشت .

*بخش جایزه تولید : هیات داوران جایزه تولید برای بهترین پروژه مستند جشنواره سینما حقیقت عبارتند از حسن بهرام‌زاده رئیس، جواد ظهیری، محسن عبدالوهاب، پیروز کلانتری، محمد مقدم، وحید موسائیان، علی‌محمد قاسمی، مهدی نادری، محمدسعید وزیری، حسن دلیر، محمد حمیدی‌مقدم، مهرداد گودرزپور، امیرهوشنگ دارایی، عباس صالح مدرسه‌ای، نادر طریقت و پریوش نظریه.

شش طرح برگزیده به این شرح است : رتبه نخست : به صورت مشترک به طرح‌های رحم‌های اجاره‌ای از مریم حق‌پناه، مراغیان از رضا مجلسی، سکوت کوهستان از فرهاد مختاری و شهر کوچک، یک انتخاب از بهنام بهزادی رتبه دوم : درباره مرگ از امید بنکدار و کیوان علی محمدی رتبه سوم : طلسم فصیله از عباس امینی . قرار است مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی از چهار طرح رتبه نخست تا سقف چهار میلیون تومان حمایت و مشارکت در تولید کند  ضمن اینکه اعتبارحمایتی مرکز از طرح های رتبه‌های دوم و سوم نیز به ترتیب سه و دو میلیون تومان است.

*بخش دانشجویی : لوح تقدیر دانشگاه سوره و دو سکه بهار آزادی اهدا شد به فیلم سیانوزه به کارگردانی رخساره قائم مقامی.

*بخش ستاد مبارزه با مواد مخدر : دو سکه بهار آزادی اهدا شد به فیلم عبور ممنوع ساخته فرشاد فدائیان.

دو سکه بهار آزادی اهدا شد به فیلم کراک ساخته محمد رضا زیدی.

دو سکه بهار آزادی اهدا شد به احسان کفاش تصویربردار فیلم کودک دیروز خیال.

پنج سکه بهار آزادی به خاطر انتخاب بهترین سوژه اهدا شد به ایرج عرب زاده برای فیلم رنگین کمان.

جایزه بهترین فیلم این بخش شامل پنج سکه بهار آزادی اهدا شد به مهرداد اسکویی برای کارگردانی روزهای بی‌تقویم . اسکویی پس از دریافت این جایزه طی سخنانی ارزش مادی جایزه‌اش را به کانون اصلاح و تربیت  تهران تقدیم کرد.

*بخش انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی : لوح سپاس و سه سکه بهار آزدی به خاطر نگاه محققانه و تاثیرگذار اهدا شد به پیروز کلانتری برای تهران چند درجه ریشتر؟

دیپلم و دو سکه بهار آزدی این بخش اهدا شد به فرحناز شریفی برای ایران در اعلان.

پس از اين بخش پژمان لشگری‌پور و محمد آفریده جایزه بهترین تهیه‌کنندگی فیلم مستند جشنواره شهید آوینی را كه در اختتاميه آن جشنواره اهدا نشده بود به خانم خدامی برای مستند آخرین تیر آرش اهدا کردند.

در ادامه این مراسم از هفت فیلم‌ساز زن نابینا كه با طراحی، تهيه‌كنندگی و مشاوره محمد شيروانی از زندگی خودشان مستند ساخته‌اند با اهدای لوح‌هایی تقدیر شد.

یکی از بانوان روشندل به نمايندگی از تمام اعضای گروه از محمد شيروانی تشكر كرد و گفت : این پروژه از بهار 83 آغاز و امشب به انجام رسید. متاسفم که آقای شیروانی که آرزوی دیدن این لحظه را داشتند امشب اینجا حضور ندارند.

*هیات داوران بخش ملی جشنواره خارج از هر نوع رقابتی سپاسنامه ویژه خود را به : مهوش شیخ‌الاسلامی، منوچهر طیاب، فرهاد ورهرام، فرشاد فدائیان، فرهاد مهرانفر و پیروز كلانتری اهدا كردند و سپس برگزيدگان بخش ملی را به شرح زير معرفی كردند.

*داوران بخش مسابقه ملی نخستین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران سینما حقیقت متشکل از : محمدرضا اصلانی (پژوهشگر، مستند‌ساز و كارگردان سینمای ایران)، دكتر حسن بلخاری (رئیس پژوهشكده هنر و استاد دانشگاه)، علی لقمانی (فیلمبردار)، اكبر نبودی (روزنامه‌نگار و مستند‌ساز) و جواد مزدآبادی (كارگردان تلویزیون) آرای خود را اینچنین اعلام کردند

*بهترین فیلم مستند بلند : دیپلم افتخار به وحید موسائیان كارگردان سرزمین گمشده.

دیپلم افتخار به دلارام كارخیران كارگردان كودك دیروز خیال.

*بهترین فیلم مستند كوتاه : دیپلم افتخار به كیوان علی محمدی و امید بنكدار كارگردانان فیلم مستند M.D.M.A 

دیپلم افتخار به پریوش نظریه كارگردان فیلم مستند نزدیك‌تر از نفس.

نشان فیروزه، دیپلم افتخار و مبلغ هفتاد میلیون ریال به مهرناز اسدی كارگردان فیلم مستند قدرت.

اسدی هنگام دريافت اين جايزه چند شاخه گل سرخ را از گلدان طراحی شده كنار صحنه برداشت و به هيات داوران تقديم كرد و يك شاخه گل سرخ را نيز كف زمين به نشانه تقديم به تمام حضار گذاشت.

*بهترین پژوهش : نشان فیروزه، دیپلم افتخار و مبلغ بیست میلیون ریال به محمدرضا فرزاد پژوهشگر فیلم مستند ایران در اعلان

نشان فیروزه، دیپلم افتخار و مبلغ بیست میلیون ریال محمدرضا عباسیان پژوهشگر فیلم مستند قانا

*بهترین تصویربرداری : دیپلم افتخار به سیدحسین صافی تصویربردار فیلم مستند در حاشیه جنگل

دیپلم افتخار به هومن بهمنش تصویربردار فیلم مستند رئیس جمهور میر قنبر

نشان فیروزه، دیپلم افتخار و مبلغ بیست میلیون ریال به همایون پایور تصویربردار M.D.M.A  

*بهترین تدوین : دیپلم افتخار به مستانه مهاجر تدوینگر فیلم مستند نزدیك‌تر از نفس

دیپلم افتخار به محمود یار محمدلو تدوینگر فیلم مستند نواهای گمشده

نشان فیروزه، دیپلم افتخار و مبلغ بیست میلیون ریال به كیوان علی محمدی و امید بنكدار تدوینگران فیلم مستند M.D.M.A

*بهترین صدابرداری و صداگذاری : دیپلم افتخار به فرشید فرجی صدابردار فیلم مستند روزهای بی‌تقویم

دیپلم افتخار به محمدرضا دلپاك و رضا نریمی‌زاده صداگذاران فیلم مستند اینانا

*بهترین موسیقی : نشان فیروزه، دیپلم افتخار و مبلغ بیست میلیون ریال به محمدرضا علیقلی برای موسیقی  فیلم مستند حیات وحش ایران

*بهترین نویسنده گفتار متن : دیپلم افتخار به فرحناز شریفی نویسنده گفتار متن فیلم مستند ایران در اعلان

دیپلم افتخار به حسن نقاشی نویسنده گفتار متن فیلم مستند درخت پارسیك

نشان فیروزه، دیپلم افتخار و مبلغ بیست میلیون ریال به سودابه مجاوری نویسنده گفتار متن فیلم مستند اینانا

*بهترین تهیه‌كننده : دیپلم افتخار به اردعطارپور تهیه‌كننده شش فیلم مستند موفق جشنواره

دیپلم افتخار به موسسه سینمایی كندو تهیه‌كننده فیلم مستند دفینه

دیپلم افتخار به حامد خسروی تهیه‌كننده فیلم مستند ترانه اندوهگین كوهستان

نشان فیروزه، دیپلم افتخار و مبلغ سی‌میلیون ریال به‌ احسان كفاش و محمود رمضانی تهیه‌كنندگان فیلم مستند كودك دیروز خیال

*جایزه‌ ویژه هیات داوران : نشان فیروزه، دیپلم افتخار و مبلغ بیست و پنج میلیون ریال محمود رحمانی كارگردان فیلم مستند مدار صفردرجه. رحمانی پس از دريافت اين جايزه گفت چون اين جايزه بهترين جايزه‌ای است كه تا به حال گرفتم آن را به كسی تقديم می‌كنم كه در سينمای مستند همه دوستش داريم؛ كامران شيردل.

نشان فیروزه، دیپلم افتخار و مبلغ بیست و پنج میلیون ریال به سودابه مجاوری كارگردان فیلم مستند اینانا

*جایزه ویژه تماشاگران : لوح تقدیر و سه سکه بهار آزادی به تهران انار ندارد ساخته مسعود بخشی تعلق گرفت.

* اسامی داوران بخش مسابقه مستند های کوتاه وبلند بین‌الملل نخستین جشنواره بین‌المللی فیلم‌ مستند ایران سینما حقیقت نیز متشکل از : منوچهر طیاب (پژوهشگر و مستندساز)، شان فارنل (مدیر برنامه‌ریزی جشنواره هات‌داكز – كانادا) و طغرل آرتونكال (استاد دانشگاه، تهیه‌كننده بیش از 90 فیلم مستند برای شبكه‌های Arte، BBC و... رخشان بنی‌اعتماد (نویسنده و كارگردان سینما) و رادا سیسیچ (منتقد سینما،‌ فیلمساز و مدیر بخش مستند جشنواره سارایوو – بوسنی) و كیس برینن (مدرس تاریخ سینما در آكادمی سن – ژوس و برنامه‌ریز جشنواره‌های آمستردام و روتردام- هلند) آرای خود را اینچنین اعلام کردند .

* بهترین فیلم مستند كوتاه : نشان فیروزه، دیپلم افتخار و مبلغ هفت‌هزار یورو به فیلم مستند ترانه اندوهگین كوهستان ساخته‌ حامد خسروی از ایران

نشان فیروزه، دیپلم افتخار و مبلغ ده هزار یورو به فیلم مستند شهر عكاسان ساخته‌ سباستین مورنو از شیلی

*جایزه‌ ویژه هیات داوران : نشان فیروزه، دیپلم افتخار و مبلغ سه هزار یورو به فیلم مستند بلند به كجا تعلق دارم؟ ساخته مهوش شیخ‌الاسلامی از ایران

نشان فیروزه، دیپلم افتخار و مبلغ دوهزار یورو به فیلم مستند كوتاه دیوار مهارآب ساخته آنتوان بوته از  فرانسه تعلق گرفت .

و به این ترتیب اختتامیه نخستین جشنواره سینمای مستند ایران سینما حقیقت به پایان رسید و در اینجا باید سلامی به دومین جشنواره سینمای مستند ایران که امیدواریم سال آینده نیز ما را مهمان خود کند بکنیم  در این مدت هم مستند سازان و هم مدیران برنامه ریز جشنواره فرصت  دارند که به آسیب شناسی سینمای مستند ایران در سالی که می گذرد و برگزاری نخستین دوره جشنواره سینما حقیقت کنند. به امید روزهای بهتر برای سینمای مستند کشورمان .

اسامی برگزیده گان کارگاه‌های مستندسازی جشنواره سینما حقیقت